Boeiend debat over de rol van media in het strafrecht

Stad

9 Nov 2011
reageer
redactie, Dichtbij redacteur

Strafpleiters Gerard Spong (links) en Theo Hiddema

Hoe krijg je een collegezaal met zo'n vijfhonderd plaatsen op een doorsnee-dinsdagavond tot het nokje toe gevuld met aankomende advocaten, rechters en officieren van justitie die stuk voor stuk vrijwillig komen opdraven? Simpel. Je nodigt gewoon een paar illustere strafpleiters uit, die landelijke bekendheid genieten en laat die ondervragen door een beroemde tv-persoonlijkheid.
Iemand als Twan Huys bijvoorbeeld, oud-Amerikacorrespondent en onder meer bekend van het late-avondprogramma Nieuwsuur. Met zijn scherpe vragen en gevatte interrupties had hij gisteren geen enkele moeite om de honderden juristen en magistraten in wording tijdens een debat aan de Universiteit Maastricht urenlang geboeid te houden.
'De rol van de media in het strafrecht', was het thema van de avond, georganiseerd door de Bacholorcommissie van de Juridische Faculteitsvereniging Ouranos in Maastricht. Een nogal ruim thema, getuige de vele onderwerpen die gedurende de drie uur durende bijeenkomst de revue passeerden.
Zo werd gedebatteerd over de vraag of het verstandig is om televisiecamera's toe te laten in de rechtszaal, of de pers bij machte is om fouten in de rechtspraak te voorkomen, maar ook hoe je als advocaat de pers kunt gebruiken om een zaak naar je hand te zetten. ,,Aandacht van de pers is alleen al goed om een heilloos proces ten gronde te richten", aldus de Maastrichtse advocaat Theo Hiddema, die tegenwoordig ook kantoor houdt in Amsterdam.
Hiddema gaf zijn jonge toehoorders enkele tips die ze later in hun omgang met journalisten goed zouden kunnen gebruiken. ,,Je moet ze voeden, maar niet alles geven. Dan werken ze mee. Vooral als ze weten dat ze later nog meer krijgen."
Zijn collega Gerard Spong (Amsterdam, Haarlem) zette vraagtekens bij het kritisch vermogen van veel journalisten, zeker nu we leven in een tijdsgewricht waarin het in de informatievoorziening aankomt op snelheid. In de druk om te presteren wil de pers nog wel eens al 'te gretig' zijn, aldus Spong. ,,Soms moeten we op de rem trappen."
Ook de Maastrichtse hoogleraar Taru Spronken was geenszins mild in haar oordeel over de 'pers van tegenwoordig'. Hoewel ze de controle door de media in de democratie als een groot goed beschouwt, ervaart ze de pers veelal als 'hijgerig'. Veel journalisten, aldus Spronken, gaan kort door de bocht. Ze denken er goed aan te doen heel snel te berichten zonder de feiten goed te checken.
Ze noemde het voorbeeld van de zaak rond de in Sittard gevonden babylijkjes. Toen de moeder van de dode kinderen onlangs door de rechtbank werd vrijgesproken, twitterden journalisten rond dat de vrouw was vrijgesproken van 'moord' op haar pasgeboren baby's, terwijl er naar het oordeel van de rechtbank helemaal geen sprake was van moord. ,,Maar de publieke opinie baseert zich vervolgens wel op zo'n bericht'', aldus Spronken.
Om de spanning er goed in te houden, vroeg presentator Twan Huys misdaadverslaggever John van den Heuvel van De Telegraaf om vooral toch maar een tipje van de sluier op te lichten over een 'grote primeur', die hij voor vandaag (woensdag) in productie had.
Aanvankelijk wilde Van den Heuvel er - met het oog op eventuele collega-journalisten in de zaal weinig over kwijt - maar nadat hij zich vergewist had van het feit dat de journalisten van Dagblad De Limburger en het Limburgs Dagblad schitterden door afwezigheid (Huys: zijn er vanavond journalisten van De Limburger in de zaal? Neen? Ook niet vermomd? Nee dus. Oké!), ging hij toch overstag: het stuk dat hij in bewerking had, ging over een 'knallende ruzie' tussen de Amsterdamse rechtbank en advocaat Bram Moszkowicz, gaf hij te kennen. Vlak voordat de avond werd afgesloten had hij zijn primeur, die een uur later al (ruim voordat de Telegraaf gedrukt werd) te lezen was op deze site, in grote lijnen weggegeven.
Dat voortijdige aandacht in de pers een zaak ook wel eens geen goed kan doen, en zelfs schade kan toebrengen aan 'de persoon van de verdachte', was eveneens een thema dat uitgebreid aan de orde kwam. Advocaat Spong kwam met cijfers waaruit blijkt dat in slechts iets meer dan de helft van de zaken die veel publiciteit genereren de stoom aan krantenberichten een strafverminderende invloed hebben. Dus is het zaak om je als advocaat terughoudend op te stellen richting pers, was zijn advies aan zijn aankomende collega's. Journalisten nalopen met panklare dossiers wat hem betreft helemaal not done. ,,Wanneer je als advocaat zelf de publiciteit zoekt, kan die publiciteit als een boemerang terugkomen."